Wat is Systeemdata op een Mac, en hoe maak je het kleiner?

Open Systeeminstellingen ▸ Algemeen ▸ Opslag en een van de grootste balken is vaak Systeemdata, soms 50 of 100 GB. Anders dan de andere categorieën heeft het geen ⓘ-knop, dus Opslag vertelt je niet wat erin zit. Hier lees je wat het meestal is, en hoe je het deel vindt dat weg kan.

Wat Systeemdata is

Systeemdata is de restpost: alles wat Opslag niet in een van zijn andere categorieën kwijt kan. Vroeger heette het “Overige”. Apple omschrijft het als bestanden die het systeem gebruikt, zoals logbestanden, caches, virtueel geheugen en tijdelijke bestanden. In de praktijk zit er ook veel in dat van jou is:

• Lokale Time Machine-momentopnamen. Gebruik je Time Machine, dan bewaart macOS ook momentopnamen op de interne schijf, zodat je bestanden kunt terugzetten terwijl de reservekopieschijf niet is aangesloten.
• Appdata in ~/Library: caches, Application Support en containers van apps. Hier staan de schijfkopie van Docker, de simulators en buildmappen van Xcode, en de gedownloade inhoud van veel apps.
• Virtuele machines die in de containers van apps staan.
• Reservekopieën van iPhone en iPad die met de Finder zijn gemaakt.
• Swap en het slaapbestand in /private/var/vm, waarvan macOS zelf de grootte aanpast.

Een deel ervan is van het systeem zelf en moet blijven staan. De grote, verrassende getallen komen bijna altijd van de eerste twee: momentopnamen en appdata.

Stap 1: herstart, en wacht even

Een herstart ruimt swapbestanden en tijdelijke bestanden op, en macOS schoont daarna vaak caches op. Het kost een minuut en verwijdert niets wat je nodig hebt, dus doe het voordat je iets gaat meten. Opslag kan daarna een paar minuten nodig hebben om alles opnieuw te berekenen.

Stap 2: lokale Time Machine-momentopnamen

macOS verwijdert lokale momentopnamen zelf als de ruimte opraakt, dus zelden raakt een schijf erdoor vol. Wel laten ze Systeemdata in de tussentijd enorm lijken. Open Terminal en voer dit uit om ze te zien:

tmutil listlocalsnapshots /

Elke regel is een momentopname met een datum. Geef de datum op om er een te verwijderen:

tmutil deletelocalsnapshots 2026-09-20-101530

Je Time Machine-reservekopieën op de reservekopieschijf staan daar los van, en het verwijderen van lokale momentopnamen raakt ze niet.

Stap 3: vind de mappen erachter

Al het andere in Systeemdata zijn gewone bestanden in gewone mappen, vooral in ~/Library, /Library en /private/var. Opslag toont ze niet, maar een schijftool wel, zodra hij ze mag lezen. Geef hem eerst Volledige schijftoegang in Systeeminstellingen ▸ Privacy en beveiliging ▸ Volledige schijftoegang. Zonder die toegang verbergt macOS de containers van andere apps, en daar zit de ruimte vaak precies.

In de Terminal toont dit wat er in ~/Library staat, het grootste onderaan:

du -h -d 1 ~/Library 2>/dev/null | sort -h

Een treemap lees je sneller. Scan je thuismap in Layland en ~/Library verschijnt als één vlak op de kaart, met de grootste mappen meteen zichtbaar. Zet je Show Free Space aan, dan verschijnt ook de rest van de schijf, zodat je ziet hoeveel van de schijf je thuismap inneemt, en hoeveel erbuiten valt.

De gebruikelijke boosdoeners, en hoe je ze opruimt

Gebruik de opruimfunctie van de app zelf als die er is. Die weet wat veilig weg kan.

• Docker Desktop bewaart alle images en containers in één schijfkopie in ~/Library/Containers/com.docker.docker. Voer docker system prune uit om gestopte containers en ongebruikte images te verwijderen, of verlaag de schijflimiet in de instellingen van Docker.
• Xcode: in ~/Library/Developer is Xcode/DerivedData build-uitvoer die je veilig kunt verwijderen; Xcode bouwt hem opnieuw op. xcrun simctl delete unavailable verwijdert simulators voor versies die je niet meer hebt, en Xcode/iOS DeviceSupport heeft een map voor elke iOS-versie waarmee je ooit een apparaat hebt aangesloten.
• Reservekopieën van iPhone en iPad: sluit een apparaat aan, selecteer het in de navigatiekolom van de Finder, klik op Beheer reservekopieën en verwijder de reservekopieën van apparaten die je niet meer hebt. Ze staan in ~/Library/Application Support/MobileSync/Backup.
• Caches in ~/Library/Caches: veilig te verwijderen, want apps bouwen ze opnieuw op, maar ze groeien weer aan. Stop eerst de app. Die van Homebrew ruim je op met brew cleanup.
• Virtuele machines: verwijder de machines die je niet gebruikt vanuit Parallels, UTM of VMware zelf.

Blijf af van /System, /private/var/db en alles wat je niet kunt thuisbrengen, en verplaats bestanden naar de prullenmand in plaats van rm te gebruiken, zodat je ze kunt terugzetten.

Opslag kan na het verwijderen nog een tijdje het oude getal tonen. Het rekent op de achtergrond opnieuw; na een herstart gaat dat sneller.

Vragen

Andere gidsen