Dữ liệu hệ thống trên Mac là gì, và làm sao để giảm bớt?

Mở Cài đặt hệ thống ▸ Cài đặt chung ▸ Dung lượng, và một trong những thanh lớn nhất thường là Dữ liệu hệ thống, có khi tới 50 hay 100 GB. Khác với các nhóm còn lại, nó không có nút ⓘ, nên phần Dung lượng không cho bạn biết bên trong có gì. Dưới đây là những thứ thường nằm trong đó, và cách tìm ra phần bạn xoá được.

Dữ liệu hệ thống là gì

Dữ liệu hệ thống là phần còn sót lại: mọi thứ mà phần Dung lượng không xếp được vào nhóm nào khác. Trước đây nó có tên là “Khác”. Apple mô tả đây là các file hệ thống sử dụng, như nhật ký, bộ nhớ đệm, bộ nhớ ảo và file tạm. Trên thực tế, nó còn gồm rất nhiều thứ thuộc về bạn:

• Bản chụp nhanh Time Machine cục bộ. Nếu bạn dùng Time Machine, macOS cũng giữ các bản chụp nhanh ngay trên ổ đĩa trong máy, để bạn khôi phục được file cả khi không cắm ổ sao lưu.
• Dữ liệu app trong ~/Library: bộ nhớ đệm, Application Support và container của các app. Ảnh đĩa của Docker, bộ giả lập và thư mục build của Xcode, cùng nội dung tải về của nhiều app đều nằm ở đây.
• Máy ảo được cất bên trong container của các app.
• Bản sao lưu iPhone và iPad tạo bằng Finder.
• File hoán đổi (swap) và ảnh ngủ (sleep image) trong /private/var/vm, do macOS tự điều chỉnh kích thước.

Một phần trong đó là của chính hệ thống và nên để yên. Những con số lớn đến bất ngờ gần như luôn đến từ hai mục đầu: bản chụp nhanh và dữ liệu app.

Bước 1: khởi động lại, rồi đợi một chút

Khởi động lại sẽ xoá file hoán đổi và file tạm, và sau đó macOS thường dọn luôn bộ nhớ đệm. Việc này mất một phút và không xoá gì bạn cần, nên hãy làm trước khi đo đạc bất cứ thứ gì. Sau đó, phần Dung lượng có thể mất vài phút để tính lại.

Bước 2: bản chụp nhanh Time Machine cục bộ

macOS tự xoá các bản chụp nhanh cục bộ khi sắp hết chỗ, nên chúng hiếm khi là thứ làm đầy ổ đĩa. Nhưng trong lúc chờ, chúng khiến Dữ liệu hệ thống trông rất lớn. Để xem chúng, mở Terminal và chạy:

tmutil listlocalsnapshots /

Mỗi dòng là một bản chụp nhanh kèm ngày tạo. Để xoá một bản, truyền ngày của nó vào lệnh:

tmutil deletelocalsnapshots 2026-09-20-101530

Các bản sao lưu Time Machine trên ổ sao lưu là chuyện riêng, và xoá bản chụp nhanh cục bộ không động gì đến chúng.

Bước 3: tìm các thư mục đứng sau con số đó

Mọi thứ còn lại trong Dữ liệu hệ thống là những file bình thường trong những thư mục bình thường, phần lớn ở ~/Library, /Library và /private/var. Phần Dung lượng không hiện chúng, nhưng một công cụ xem ổ đĩa thì có, miễn là nó được phép đọc. Trước tiên hãy cấp cho công cụ đó quyền Truy cập toàn bộ ổ đĩa trong Cài đặt hệ thống ▸ Quyền riêng tư & Bảo mật ▸ Truy cập toàn bộ ổ đĩa. Thiếu quyền này, macOS giấu container của các app khác, mà dung lượng lại thường nằm đúng ở đó.

Trong Terminal, lệnh này liệt kê những gì có trong ~/Library, thứ lớn nhất ở cuối:

du -h -d 1 ~/Library 2>/dev/null | sort -h

Biểu đồ treemap thì đọc nhanh hơn. Quét thư mục nhà của bạn bằng Layland, và ~/Library hiện ra thành một vùng trên bản đồ, các thư mục lớn nhất của nó thấy được ngay. Khi bật Show Free Space, phần còn lại của ổ đĩa cũng hiện ra, nên bạn thấy thư mục nhà chiếm bao nhiêu phần ổ đĩa, và bao nhiêu nằm ngoài nó.

Những thủ phạm quen thuộc, và cách dọn chúng

App nào có sẵn chức năng dọn dẹp riêng thì hãy dùng nó. App biết thứ gì xoá đi an toàn.

• Docker Desktop giữ mọi image và container trong một file ảnh đĩa duy nhất ở ~/Library/Containers/com.docker.docker. Chạy docker system prune để xoá các container đã dừng và image không dùng, hoặc hạ giới hạn dung lượng đĩa trong phần cài đặt của Docker.
• Xcode: trong ~/Library/Developer, Xcode/DerivedData là kết quả build và xoá đi an toàn; Xcode sẽ build lại. xcrun simctl delete unavailable xoá bộ giả lập của những phiên bản bạn không còn cài, còn Xcode/iOS DeviceSupport có một thư mục cho mỗi phiên bản iOS của những thiết bị bạn từng kết nối.
• Bản sao lưu iPhone và iPad: kết nối một thiết bị, chọn nó trong thanh bên của Finder, bấm Quản lý bản sao lưu, rồi xoá bản sao lưu của những thiết bị bạn không còn dùng. Chúng nằm trong ~/Library/Application Support/MobileSync/Backup.
• Bộ nhớ đệm trong ~/Library/Caches: xoá đi an toàn, vì app sẽ tạo lại, nhưng chúng sẽ phình ra trở lại. Hãy thoát app trước. Bộ nhớ đệm của Homebrew được dọn bằng brew cleanup.
• Máy ảo: xoá những máy bạn không dùng ngay trong Parallels, UTM hoặc VMware.

Đừng động vào /System, /private/var/db và bất cứ thứ gì bạn không xác định được, và hãy chuyển file vào Thùng rác thay vì dùng rm, để còn đưa chúng về chỗ cũ được.

Phần Dung lượng có thể vẫn hiện con số cũ một lúc sau khi bạn xoá. Nó tính lại ở chế độ nền; khởi động lại máy sẽ giúp nó cập nhật nhanh hơn.

Câu hỏi thường gặp

Các hướng dẫn khác